Door Emily Faber
Gezond ouder worden: droom of werkelijkheid?
Je komt het overal tegen: reclames voor producten die beloven veroudering tegen te gaan. Van dure crèmes en supplementen tot speciale voeding en cosmetische behandelingen. Op sociale media vertellen influencers soms dat één bepaalde routine ervoor heeft gezorgd dat ze er jaren jonger uitzien.
Maar gezond ouder worden is natuurlijk veel meer dan zo lang mogelijk rimpelloos blijven.
Misschien is dat zelfs wel het belangrijkste wat ik tijdens het schrijven van dit artikel heb ontdekt.
Gezond ouder worden gaat over hoe je je voelt, hoeveel je nog kunt doen, hoe zelfstandig je blijft en of je plezier en betekenis in je dagelijks leven ervaart.
Volgens de Rijksoverheid spelen daarbij onder andere bewegen, goede voeding, mentale gezondheid en sociale contacten een belangrijke rol. Het doel is niet om ouder worden tegen te houden, maar om zo lang mogelijk lichamelijk en mentaal vitaal te blijven.
En eigenlijk klinkt dat een stuk logischer dan een wondermiddel uit een potje.
Gezond ouder worden is iets anders dan jong blijven
We halen twee dingen nogal eens door elkaar: gezond ouder worden en er jong uit blijven zien.
Natuurlijk begrijp ik waarom mensen er graag goed uit willen blijven zien. Ik vind het zelf ook leuk om voor mezelf te zorgen en aandacht te besteden aan hoe ik eruitzie.
Maar iemand kan rimpels hebben en toch ontzettend fit, gelukkig en gezond zijn.
Andersom kan iemand er jong uitzien, maar lichamelijk of mentaal helemaal niet goed in zijn vel zitten.
De Wereldgezondheidsorganisatie kijkt bij gezond ouder worden daarom vooral naar het vermogen om een leven te blijven leiden waarin je kunt functioneren en dingen kunt doen die voor jou belangrijk zijn. Daarbij spelen zowel je lichamelijke en mentale mogelijkheden als je omgeving een rol.
Dat vind ik eigenlijk een veel mooiere manier om naar ouder worden te kijken.
Niet: hoe voorkom ik dat ik ouder word?
Maar: hoe zorg ik ervoor dat ik prettig ouder word?
Blijven bewegen helpt echt
Een van de dingen die steeds terugkomt als je je verdiept in gezond ouder worden, is bewegen.
Dat hoeft echt niet te betekenen dat je op je zeventigste nog vijf keer per week in de sportschool moet staan.
Wandelen, fietsen, tuinieren of samen sporten telt ook mee.
Bewegen helpt ouderen om langer mobiel en zelfstandig te blijven. Het kan bovendien bijdragen aan sterkere spieren en een betere balans, waardoor het risico op vallen kleiner wordt. De Rijksoverheid benadrukt daarom dat lichamelijk actief blijven een belangrijk onderdeel is van gezond en sterk ouder worden.
En er zit nog een voordeel aan.
Wanneer je samen wandelt of sport, ben je niet alleen lichamelijk bezig. Je ontmoet ook andere mensen.
Daarmee komen we meteen bij iets wat volgens mij soms wordt onderschat.
Sociale contacten zijn óók gezondheid
Gezondheid gaat niet alleen over bloeddruk, spieren en voeding.
Mensen hebben andere mensen nodig.
De Wereldgezondheidsorganisatie noemt sociale isolatie en eenzaamheid belangrijke factoren voor zowel onze mentale als lichamelijke gezondheid. Langdurige eenzaamheid en weinig sociale contacten hangen samen met een slechtere kwaliteit van leven en gezondheidsproblemen.
Dat vind ik zelf heel interessant.
We denken bij gezond leven vaak meteen aan groente, sporten en niet roken. Maar iemand bellen, samen koffie drinken of aansluiten bij een vereniging kan dus óók onderdeel zijn van goed voor jezelf zorgen.
Tijdens mijn werk in de ouderenzorg zag ik hoe belangrijk dat kan zijn.
Soms was een gesprek of een gezamenlijke activiteit minstens zo waardevol als iets praktisch doen.
Een wandeling door de tuin.
Samen muziek luisteren.
Een grapje maken.
Of gewoon even echt aandacht hebben voor iemand.
Het klinkt misschien klein, maar juist zulke momenten kunnen ontzettend veel betekenen.
Blijf iets doen wat betekenis geeft
Wat mij ook opvalt in gesprekken met oudere mensen, is hoe vaak bezig blijven terugkomt.
Dat hoeft niet per se betaald werk te zijn.
Vrijwilligerswerk, oppassen, helpen bij een vereniging, een hobby, tuinieren, leren schilderen of regelmatig voor anderen klaarstaan kan allemaal een reden geven om ’s ochtends uit bed te komen.
Ook de overheid benadrukt het belang van sociaal actief en zinvol bezig blijven bij het gezond ouder worden. Ouderen kunnen bijvoorbeeld actief blijven als vrijwilliger, mentor of door deel te nemen aan activiteiten in hun omgeving.
Volgens mij zit daar iets heel menselijks in.
We willen allemaal het gevoel hebben dat we ergens bij horen en dat wat we doen betekenis heeft.
Dat stopt niet ineens wanneer je met pensioen gaat.
Eten draait niet om perfectie
Ook voeding speelt natuurlijk een rol.
Maar ik denk dat we daar soms veel te ingewikkeld over doen.
Je hoeft volgens mij niet ieder frietje uit je leven te verbannen of jarenlang een streng dieet te volgen om goed voor jezelf te zorgen.
Het gaat veel meer om het totaalplaatje.
Gevarieerd eten, voldoende voedingsstoffen binnenkrijgen en voorkomen dat je structureel te weinig of juist veel te veel binnenkrijgt, is belangrijk.
Bij ouderen verdient dit extra aandacht. Naarmate mensen ouder worden, verandert onder andere de energiebehoefte en kan ondervoeding juist een probleem worden. De Rijksoverheid wijst erop dat te weinig eten bij ouderen kan leiden tot een slechtere conditie en herstel.
Dus nee, gezond eten betekent niet dat eten nooit meer leuk mag zijn.
Een taartje op een verjaardag of een frietje op zaterdag verpest echt niet ineens je hele gezondheid.
Gezond leven moet naar mijn idee ook nog gewoon leven blijven.
Ontspanning hoort er ook bij
Een gezond leven bestaat bovendien niet alleen uit dingen die je moet doen.
Rust is net zo belangrijk.
Langdurige stress kan invloed hebben op hoe je je lichamelijk en mentaal voelt. Daarom is het goed om tijd te maken voor ontspanning, zeker wanneer je dagelijks leven druk is.
Wat ontspanning is, verschilt natuurlijk per persoon.
De één gaat graag wandelen.
De ander leest een boek.
Weer iemand anders wordt rustig van muziek, tuinieren of een middag aan zee.
Dat laatste vind ik zelf heerlijk. Niet omdat de zeelucht volgens mij een soort wondermiddel tegen ouder worden is, maar gewoon omdat ik er ontspannen van word.
En alleen dat is al waardevol.
Mijn eigen ervaring
Wanneer ik kijk naar foto’s van mezelf van een aantal jaren geleden en naar hoe ik nu ben, zie ik een groot verschil.
Toen ik ongeveer dertien of veertien was, zat ik lichamelijk en mentaal minder goed in mijn vel. Ik was te mager als gevolg van een eetstoornis en voelde mij veel onzekerder dan nu.
Mijn huid zag er anders uit, mijn haar was minder glanzend en ik voelde mij simpelweg niet gezond.
Nu ben ik 21.
Ik eet beter, beweeg meer en voel mij veel zekerder. Ik heb meer sociale contacten, ken mezelf beter en zit over het algemeen beter in mijn vel.
Als ik oude foto’s vergelijk met nieuwe foto’s, vind ik zelf soms zelfs dat ik er nu jonger of frisser uitzie dan toen ik daadwerkelijk jonger was.
Maar misschien is dat eigenlijk helemaal niet het belangrijkste.
Wat ik vooral zie, is dat ik nu gezonder oog.
Ik straal meer.
En volgens mij heeft dat niet met één crème, supplement of trucje te maken, maar met hoe ik mij voel en hoe ik voor mezelf zorg.
Mijn ervaring is natuurlijk geen wetenschappelijk bewijs. Maar het heeft mij wel geleerd dat goed in je vel zitten soms veel zichtbaarder is dan je denkt.
Wat oudere mensen mij leren
Tijdens mijn werk in de ouderenzorg heb ik met verschillende mensen gesproken en veel verhalen gehoord.
Wat mij daarbij opviel, is dat de mensen die enthousiast over hun leven vertellen vaak nog steeds ergens belangstelling voor hebben.
Muziek.
Planten.
Familie.
Verhalen van vroeger.
Samen iets ondernemen.
Of simpelweg een goed gesprek.
Een man met wie ik door de tuin liep, wist bijvoorbeeld nog ontzettend veel over planten. Een andere bewoner leefde helemaal op wanneer er muziek werd gedraaid.
Het liet mij zien dat ouder worden niet betekent dat nieuwsgierigheid of plezier verdwijnt.
Misschien moeten we daar zelf ook veel meer aandacht aan besteden.
Blijf dingen ontdekken.
Blijf mensen ontmoeten.
Blijf leren.
Niet omdat je daarmee letterlijk jong blijft, maar omdat je leven daardoor rijker blijft.
Gezond ouder worden draait niet om rimpels
Misschien is gezond ouder worden uiteindelijk minder ingewikkeld dan alle reclame ons wil laten geloven.
Er bestaat geen garantie dat je nooit ziek wordt. Ook iemand die gezond leeft, kan gezondheidsproblemen krijgen. En genetische aanleg, omstandigheden en gewoon pech spelen natuurlijk ook mee.
Maar we kunnen wel dingen doen die onze gezondheid ondersteunen.
Blijven bewegen.
Gevarieerd eten.
Niet roken.
Matig zijn met alcohol.
Contact houden met anderen.
Iets doen waar je plezier of betekenis uit haalt.
En af en toe gewoon rust nemen.
Dat klinkt misschien minder spectaculair dan een wonderpil of een crème die belooft dat je binnen een maand tien jaar jonger lijkt.
Maar misschien is dat precies het punt.
Gezond ouder worden betekent niet dat je moet proberen om altijd jong te blijven.
Het betekent dat je probeert om goed voor jezelf te blijven zorgen terwijl je ouder wordt.
En eerlijk?
Dat lijkt mij een veel mooier doel.
Bronnen
- Rijksoverheid – Gezond en sterk ouder worden
- Rijksoverheid – Gezonde leefstijl
- WHO – Reducing social isolation and loneliness among older people
- National Institute on Aging – What do we know about healthy aging?
Lees ook van Emily Faber
Emily Faber schrijft voor verschillende websites binnen het IFmedia-netwerk over maatschappij, gezondheid, muziek, lezen en persoonlijke ervaringen.
- Waarom lezen jong en oud dichter bij elkaar brengt
- Werken met ouderen met dementie
- De keerzijde van roem: wat het podium met artiesten doet
- Politiek begint met luisteren naar de samenleving
