Door Emily Faber
Al van jongs af aan voelde ik emoties sterk.
Ik kon ontzettend vrolijk zijn en uren bezig zijn met dansen, tekenen of schrijven.
Maar er waren ook periodes waarin ik mij juist erg somber voelde.
Op de middelbare school werden mijn mentale problemen groter. Ik heb verschillende moeilijke periodes doorgemaakt en voelde me regelmatig eenzaam.
Aan de buitenkant probeerde ik ondertussen gewoon door te gaan.
Positief zijn.
Er zijn voor vrienden en familie.
Laten zien dat alles wel ging.
Maar vanbinnen voelde dat lang niet altijd zo.
De diagnose bipolaire stoornis
Iets meer dan een jaar geleden kreeg ik na een heftige periode de diagnose bipolaire stoornis.
Een bipolaire stoornis is een stemmingsstoornis waarbij iemand periodes kan hebben van depressie en periodes van manie of hypomanie.
Niet iedereen ervaart die periodes hetzelfde.
Bij een manie kan iemand bijvoorbeeld veel energie hebben, weinig slapen, sneller praten, veel ideeën hebben of impulsiever handelen.
Een ernstige manie kan soms ook gepaard gaan met psychotische klachten.
Dat laatste heb ik zelf meegemaakt.
Mijn psychose was beangstigend
Tijdens een periode waarin ik erg ontregeld raakte, kreeg ik een psychose.
Dat is één van de heftigste dingen die ik ooit heb meegemaakt.
Bij een psychose kun je dingen waarnemen of geloven die voor jou op dat moment volledig echt voelen, maar die anderen niet zo ervaren.
Ik hoorde stemmen.
Ik zag dingen.
En ik raakte steeds verder verwijderd van de werkelijkheid zoals ik die normaal kende.
Dat vond ik verschrikkelijk.
Niet omdat ik mij achteraf schaam voor wat er gebeurde.
Maar omdat het ongelooflijk beangstigend kan zijn wanneer je hersenen je een werkelijkheid laten ervaren die je op dat moment niet meer goed kunt toetsen.
Stress en weinig rust zijn voor mij belangrijke signalen
Ik merk bij mezelf dat stress een grote rol kan spelen.
Dat betekent niet dat stress op zichzelf een bipolaire stoornis veroorzaakt.
Wel kunnen stress, weinig slaap en heel druk leven bij sommige mensen met een bipolaire stoornis bijdragen aan het ontstaan of verergeren van een stemmingsepisode.
Daarom probeer ik tegenwoordig beter te letten op mijn eigen signalen.
Ben ik ineens met heel veel dingen tegelijk bezig?
Slaap ik minder?
Voelt mijn hoofd steeds drukker?
Ga ik sneller dan normaal?
Dan weet ik dat ik daar serieus naar moet kijken.
De manie voelde niet alleen maar slecht
Dit vind ik lastig om uit te leggen.
Tijdens perioden waarin mijn stemming erg hoog was, voelde ik mij soms ontzettend creatief.
Ik schreef veel.
Had veel ideeën.
Wilde van alles ondernemen.
Sommige dingen die ik in die periode heb gemaakt vind ik nog steeds mooi.
En daar mag ik volgens mij ook trots op zijn.
Maar dat betekent niet dat ik de manie terug wil.
Want het probleem was niet alleen dat ik creatief was.
Het tempo werd te hoog.
Ik nam steeds meer op me.
Ik kreeg onvoldoende rust.
En uiteindelijk verloor ik grip.
Achteraf kan ik daarom zowel waardering hebben voor bepaalde dingen die ik maakte als erkennen dat de toestand waarin ik verkeerde niet gezond voor mij was.
Die twee dingen kunnen naast elkaar bestaan.
Creativiteit is niet hetzelfde als manie
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
Ik wil niet geloven dat ik een manie nodig heb om creatief te zijn.
Mijn ideeën zijn van mij.
Mijn interesse in schrijven is van mij.
Mijn enthousiasme is van mij.
De kunst is voor mij juist om die eigenschappen te behouden zonder dat mijn stemming zo ontregelt dat ik mezelf erin verlies.
Dat leer ik nog steeds.
Medicatie helpt mij
Ik gebruik medicatie als onderdeel van mijn behandeling.
Op dit moment slik ik onder andere lithium en olanzapine.
Lithium is een stemmingsstabilisator die wordt gebruikt bij bipolaire stoornissen. Olanzapine is een antipsychoticum dat onder andere kan worden ingezet bij manische en psychotische klachten.
Ik was samen met mijn behandelaars bezig met het aanpassen van mijn medicatie, maar door een periode met veel stress is mijn behandeling opnieuw bijgesteld.
Daar ben ik tegenwoordig voorzichtiger mee dan vroeger.
Medicatie bij een bipolaire stoornis moet je niet zelfstandig stoppen of veranderen. Dat hoort altijd samen met een arts of behandelaar te gebeuren. Plotseling stoppen kan het risico vergroten dat klachten terugkomen.
Medicatie is geen garantie, maar wel een belangrijk hulpmiddel
Ik schreef eerder misschien te makkelijk:
als ik mijn medicatie blijf slikken, val ik niet terug.
Zo werkt het helaas niet helemaal.
Behandeling kan het risico op nieuwe episoden sterk verminderen en klachten onder controle helpen houden.
Maar er bestaat geen absolute garantie.
Daarom bestaat mijn herstel voor mij uit meer dan medicijnen alleen.
Ook slaap.
Rust.
Structuur.
Stress leren herkennen.
Gesprekken met behandelaren.
En mensen om mij heen die signalen soms eerder zien dan ikzelf.
Dat alles helpt.
Hulp aannemen blijft moeilijk voor mij
Ik los dingen graag zelf op.
Dat zit gewoon in mij.
Zelf nadenken.
Zelf uitzoeken.
Zelf doorgaan.
Maar deze ervaring heeft mij geleerd dat onafhankelijk zijn niet betekent dat je nooit hulp nodig mag hebben.
Ik heb veel gehad aan gesprekken met mensen in de geestelijke gezondheidszorg.
Psychiaters.
Verpleegkundigen.
Begeleiders.
Mensen die dagelijks werken met klachten die voor de persoon zelf soms totaal overweldigend zijn.
Daar heb ik veel respect voor gekregen.
Een diagnose maakt je niet tot je diagnose
Dit vind ik misschien wel één van de belangrijkste dingen om te zeggen.
Ik heb een bipolaire stoornis.
Maar ik ben niet mijn bipolaire stoornis.
Ik ben ook student.
Schrijver.
Dochter.
Vriendin.
Iemand die graag leert.
Iemand die veel nadenkt over de maatschappij.
Iemand die soms ontzettend enthousiast kan worden van een onderwerp.
Een diagnose kan verklaren waarom bepaalde dingen gebeuren.
Maar hij hoeft niet alles wat iemand is over te nemen.
Psychose is ook niet hetzelfde als ‘gek zijn’
Over psychose bestaan veel vooroordelen.
Dat vind ik jammer.
Een psychose is een toestand waarin iemand tijdelijk het contact met de werkelijkheid gedeeltelijk kan verliezen.
Dat kan voorkomen bij verschillende psychische aandoeningen, waaronder een bipolaire stoornis. Ook ernstige stress, slaaptekort en andere factoren kunnen een rol spelen.
Wat iemand tijdens een psychose denkt, hoort of ziet, zegt niet automatisch iets over wie die persoon werkelijk is.
Dat besef heeft mij zelf geholpen.
De beelden uit mijn psychose waren geen werkelijkheid
Tijdens mijn psychose zag en hoorde ik dingen die mij enorm bang maakten.
Daar wil ik niet te veel details over geven.
Wat ik inmiddels wel weet, is dat ik die beelden niet meer hoef te behandelen alsof ze iets over de werkelijkheid bewezen.
Ze ontstonden tijdens een periode waarin mijn hersenen ontregeld waren.
Op dat moment voelde alles echt.
Achteraf kan ik daar anders naar kijken.
Dat verschil geeft rust.
Herstel betekent voor mij niet dat alles verdwijnt
Ik hoop natuurlijk dat de behandeling van psychische aandoeningen steeds beter wordt.
Er wordt veel onderzoek gedaan naar nieuwe medicijnen en andere behandelvormen.
Maar mijn doel is niet meer:
ik moet ervoor zorgen dat deze stoornis helemaal verdwijnt.
Mijn doel is:
hoe kan ik goed leven mét deze kwetsbaarheid?
Dat voelt realistischer.
En eigenlijk ook vriendelijker naar mezelf.
Er is veel meer mogelijk dan ik vroeger dacht
Een bipolaire stoornis kan ernstig zijn.
Maar behandeling helpt veel mensen om stabieler te worden en een goed leven op te bouwen.
Medicatie kan helpen.
Psychotherapie kan helpen.
Structuur kan helpen.
Ondersteuning kan helpen.
Niet alles werkt voor iedereen hetzelfde.
Daarom is behandeling persoonlijk.
Maar de diagnose betekent niet automatisch dat al je dromen ophouden.
Dat heb ik zelf moeten leren.
Ik blijf schrijven
Schrijven helpt mij om ervaringen te ordenen.
Niet omdat schrijven een behandeling vervangt.
Maar omdat ik woorden kan geven aan wat ik heb meegemaakt.
En misschien leest iemand dit die zelf net een diagnose heeft gekregen.
Of iemand die een vriend, kind, ouder of partner heeft met een bipolaire stoornis.
Dan zou ik vooral willen zeggen:
probeer niet alleen naar de diagnose te kijken.
Blijf kijken naar de persoon.
Vraag wat iemand nodig heeft.
Luister.
En accepteer dat herstel niet altijd een rechte lijn volgt.
Samen een hart voor de zorg
Mijn eigen ervaringen hebben mijn waardering voor zorg alleen maar groter gemaakt.
Niet iedere behandeling is perfect.
Niet iedere dag gaat goed.
En niet iedere professional kan alles oplossen.
Maar ik weet inmiddels hoeveel verschil goede zorg kan maken.
Voor mij.
En voor heel veel andere mensen.
Daarom wil ik blijven praten over mentale gezondheid.
Niet om psychische aandoeningen mooier te maken dan ze zijn.
Maar juist om te laten zien dat achter iedere diagnose een mens zit.
Een mens met angst.
Met talent.
Met dromen.
Met moeilijke dagen.
En met mogelijkheden.
Een bipolaire stoornis is onderdeel van mijn leven. Maar het is niet mijn hele leven.
Bronnen en verder lezen
- NHS – Bipolar disorder
- NIMH – Bipolar disorder
- NIMH – Understanding psychosis
- NHS – About lithium
- NHS – About olanzapine
- NHS – Treatment of psychosis
Lees ook van Emily Faber op Gezondheids-plaza.nl
Emily Faber schrijft op Gezondheids-plaza.nl over mentale gezondheid, persoonlijke ervaringen, herstel en welzijn.
- Omgaan met narcistisch gedrag: grenzen stellen zonder zelf diagnoses te stellen
- Mentale gezondheid bij jongeren: waarom aandacht en verbinding ertoe doen
- Stress en lichamelijke klachten: hoe psyche en lichaam samenwerken
- Gezonder ouder worden: wat wetenschap en persoonlijke verhalen ons leren
- Werken met ouderen met dementie
Vind je onze artikelen handig?
Voeg Gezondheids-plaza.nl toe als voorkeursbron in Google en zie onze artikelen vaker terug in Google.
